José Esquinas: “Se produce un 60% más de alimentos de lo que necesita la humanidad y la mayor pandemia que hay es el hambre”

174

José Esquinas (Ciudad Real, 1945) es un científico y un humanista. De familia de agricultores y formación como ingeniero agrónomo en España y doctor en Genética en EEUU, Esquinas ha dedicado 30 años de su vida a trabajar en la FAO, la organización de Naciones Unidas para acabar con el hambre en el mundo. Cuenta con un interminable currículo de experiencias y trabajo en el ámbito de la preservación de la diversidad de las especies agrícolas para contribuir a erradicar el hambre. Ha sido presidente del Comité de la FAO sobre Ética en la Alimentación y la Agricultura, puesto en el que trabajó en cuestiones como la biodiversidad agrícola, la justicia distributiva, la contaminación del medio ambiente y la volatilidad de los precios de los alimentos. Y esa experiencia le hace ser una voz más que autorizada en estos tiempos en los que la ONU aconseja cambiar la dieta humana y por primera vez ha relacionado la alimentación con la sostenibilidad del planeta.

¿Hay alimentos para todos?

Se produce el 60% más de lo que la humanidad necesitaría para alimentarse bien de manera saludable. Y sin embargo, tenemos 821 millones de hambrientos. Y la cifra ha crecido en los tres últimos años. Eso significa que unos 17 millones de personas mueren de hambre como consecuencia de la malnutrición y el hambre cada año: unas 40.000 mueren cada día. Más que cualquier otra causa, enfermedades y demás. La mayor pandemia de la humanidad es el hambre.

¿Qué está fallando en la producción de alimentos?

Yo cuestionaría qué está fallando en el sistema agroalimentario. Si es capaz de producir mucho más de lo que se necesita y, sin embargo, mueren de hambre cantidad de personas y la malnutrición crece y en estos momentos el número de personas obesas y con sobrepeso es una de las causas principales de enfermedades… Esto ha crecido mucho más rápido que el hambre. En el 2005 por primera vez se iguala el número de hambrientos y el número de personas obesas y con sobrepeso. Se igualan no porque baje el número de hambrientos sino porque sube el de personas con sobrepeso. Y hoy es más del doble el número de hambrientos. Por tanto, algo está fallando.

¿Es eficiente nuestro actual sistema agroalimentario? ¿Es sostenible?

Si la eficiencia la miramos desde el punto de vista económico, es muy eficiente, porque si no, no tendría la cantidad de inversiones que tiene y no estarían las grandes compañías interesadas en él. ¿Es eficiente desde otros puntos de vista como el social? No, porque produce mucho más de lo que se necesita y aumenta el hambre. ¿Es un sistema justo? Tampoco.

Para hablar de sostenibilidad hay que hablar la relación que existe entre el medio ambiente y la alimentación. ¿Qué es producir alimentos? La agricultura es la transformación de los recursos naturales del planeta -tierra, agua, aire, diversidad biológica y energía- en alimento, a través de tecnologías muy distintas que pueden ir desde ordeñar a una vaca o cultivar un campo a la ingeniería genética. Pero siempre son recursos naturales limitados y perecederos que se transforman en alimentos. Abusar de estos recursos para producir más de lo que necesitamos no es sostenible.

Si producimos mucho más, ¿a dónde va lo que no se consume?¿Somos conscientes de cuánta comida se tira?

Parte va a la producción de biocombustible, que puede ser útil y, si hay alimentos para todos, por qué no se va a poder hacer. Otra parte va a otras actividades que no tienen que ver con la producción de alimentos…. Pero un tercio de la producción mundial de alimentos se desperdicia por el camino dentro del sistema agroalimentario. En el mundo Occidental, lo que se pierde es en gran parte lo que se tira. En países en vías de desarrollo también se tira, pero se pierde mucho en transporte y conservación.

¿Cuánta comida se pierde? 1.300 millones de toneladas métricas a nivel mundial, 89 millones de toneladas métricas en Europa. En España se desperdician 7,7 millones de toneladas métricas, lo que equivale a 169 kilos por habitante y año. La mayor parte de eso termina en la basura y el 25% o 30% son envases sin abrir porque han caducado.

Hay un sistema con elementos perversos, pero también hay una corresponsabilidad de cada persona, porque al final soy yo el que compra, el que toma las decisiones de comprar, qué compra, cuánto compra y dónde compra y si se interesa por la huella ecológica de lo que compra.

¿Cómo afecta esa producción de alimentos que se pierden al medio ambiente?

En producir los alimentos que no se va a comer nadie estamos utilizando a nivel mundial 1.400 millones de hectáreas, 28 veces la superficie de España si toda España fuera fértil. En producir lo que no se va a comer nadie estamos utilizando la cuarta parte del agua dulce del planeta al año, 250 km cúbicos de agua; estamos utilizando al año 300 millones de barriles de petróleo. Y la emisión de gases invernadero que se producen como consecuencia de la producción de los alimentos que no se come nadie, está teniendo un peso en el cambio climático del 12%. Por ejemplo, el alimento medio que llega a nuestras bocas hoy en España ha recorrido entre 2.500 y 4.000 km.

Si hay ese desperdicio de recursos naturales, el sistema no es sostenible. Y además, se está destruyendo la diversidad biológica. En el siglo XX se ha perdido más del 90% de la diversidad biológica agrícola.

Otra cuestión sería poner el foco en si el actual sistema agroalimentario es saludable.

Aquí entramos en la generación de personas obesas y con sobrepeso. En la UE, el 67% de la población es obesa o con sobrepeso. Y el 32% de los niños entre 3 y 9 años también. Y España no le va a la zaga. El problema está en que esa obesidad y sobrepeso es la causa fundamental del desarrollo e incremento de enfermedades no transmisivas: la diabetes, las cardiovasculares y también las oncológicas. Ese grupo de enfermedades está incentivado por la obesidad y el sobrepeso. Y más del 70% de las muertes en los países europeos están ligadas a esas enfermedades en última instancia.

Además, Europa se está gastando cada año 700.000 millones de euros en medicamentos para combatir esas enfermedades. Es el coste de las enfermedades derivadas de una mala alimentación. Algo está fallando. Y las compañías farmacéuticas no son ajenas a esto.

¿Cómo se cambian los objetivos de las empresas de alimentación: el vender más por el alimentar bien?

Cuando buscas el por qué está ocurriendo esta sinrazón de producir cuanto más mejor, y fomentar un consumo cuanto más grande mejor independientemente del efecto que pueda tener en la salud, para mí la razón principal es el proceso de mercantilización de los alimentos. Antes se producía para alimentarse, ahora se produce para vender. Hoy no importa que se tiren los alimentos, cuanto más se venda y se compre, mejor.

Sobre ello siempre ha habido un control por parte de pocas empresas pero eso ha empeorado en los últimos años. Hace unos meses, Monsanto y Bayer se habían unido para formar una única compañía por un total de unos 70.000 millones de euros. Pero es que unos meses antes se habían unido Syngenta con Chem China y poco antes se habían unido DuPont y Dow. Distintas compañías multinacionales semilleras o de agroquímicos se están fusionando y estas tres grandes fusiones controlan casi el 75% de las semillas comerciales del mundo y el 65% de los agroquímicos. Entonces ¿quién manda? Eso forma parte de ese proceso de mercantilización.

En eso es donde están los grandes problemas, porque de alguna manera lleva a la pérdida de biodiversidad y a otras muchas cosas, porque dependemos de sus semillas, de sus fertilizantes, de su maquinaria…y todo nos lo venden en un paquete. Y el agricultor cada vez tiene menos grado de libertad, con lo cual al final el agricultor prácticamente está desapareciendo por la agroindustria.

 ¿Los agricultores tienen toda la información para producir de manera lo más “limpia” posible?

Los agricultores tienen la información y la capacidad, ellos no saben producir de otra manera. Un agricultor que ha estado produciendo, él y sus antepasados, a lo largo de 10.000 años y ha llegado a nuestros días, es porque era una forma sostenible de producción. Saben producir en armonía con el planeta. Siempre han hecho lo que hoy llamamos economía circular. El que más conocimientos tiene de sostenibilidad es el agricultor. El problema es que, en estos momentos, no pueden hacerlo.

Aquí hay un problema grave. Y hay un problema debido a las legislaciones. Impiden que el agricultor siembre, intercambie o venda sus propias semillas tradicionales, que son las que han sido adaptadas a sus condiciones locales a lo largo de los siglos. Hay una normativa dentro de los acuerdos internacionales de libre comercio -el acuerdo internacional ADEPIC sobre derechos de propiedad intelectual y comercio- que establece que la semilla para ser vendida, intercambiada y/o comercializada debe ser uniforme y estable. Pero claro, las semillas tradicionales de los agricultores no han sido nunca uniformes ni estables, porque su gran riqueza era la diversidad interna que es lo que le permite adaptarse a las condiciones cambiantes.

En el momento en que tú, por ley, castras las semillas de esa diversidad interna, ya la fijas y ya no se puede adaptar. Lo que está haciendo esa ley es impedir al agricultor sembrar sus propias semillas o intercambiarlas o venderlas. En la UE eso llega hasta ahí. Pero en el caso de algunos países pobres es más cruento. En Tanzania, por ejemplo, hay una ley de hace un par de años en la que se prohíbe literalmente a los agricultores el uso de semillas tradicionales bajo multa de hasta 200.000 dólares o 10 años de cárcel. Esto ha hecho que en un periodo mínimo de tiempo hayan desaparecido la mayor parte de las variedades tradicionales. ¿Cómo es posible? Porque algunos países ricos han condicionado su ayuda internacional a Tanzania a que tengan esa ley. ¿Quién está detrás de todo esto? Las grandes compañía semilleras.

¿Están bien retribuidos los agricultores? Siempre se escuchan las quejas sobre el precio pagado por el producto en origen y el que se paga en el mercado

Los agricultores están teniendo que competir con semillas comerciales que pueden, si quieren, no tener en cuenta el efecto medioambiental o sobre la salud. Cuando se dice que el campo no es rentable es verdad. Pero en otros muchos ámbitos sí es rentable, por su multifuncionalidad de la agricultura o externalidades económicas. La idea es que la agricultura no es y no ha sido sólo producir alimentos, esa es una de sus funciones. Pero es la única que se cotiza en el mercado. Las otras funciones como la conservación de la biodiversidad, la conservación de los recursos naturales, la producción de agua limpia y de aire menos contaminado, el desarrollo rural, el mantenimiento del paisaje…todas esas otras funciones de la agricultura no cotizan en el mercado.

Cuando esto se lo expones a los economistas y les dices que esto también tiene un valor, dicen: sí, pero esto son externalidades del sistema. Cierto, pero tiene remedio. El reto en la primera Cumbre de la Tierra en Río de Janeiro en 1992 era, para resolver los problemas medioambientales, internalizar esas externalidades. En otras palabras, que cuando tú compras una manzana tienes que pagar no solo por el coste de producción de la manzana, sino también por el coste de conservar los recursos naturales que van a permitir a tus nietos seguir comiendo manzanas. Al agricultor no se le está pagando por el valor real de su trabajo.

Pero la industria no tiene en cuenta estos elementos y se le está permitido producir a costes mínimos…. No se trata de dar una subvención a los agricultores ecológicos. Se trata de evitar las subvenciones encubiertas a la agroindustria. Porque por cada euro que pagamos en el mercado por un producto del agrobusiness o agroindustria, nosotros estamos pagando a través de impuestos dos euros más para paliar los daños medioambientales y a la salud humana. Eso es lo que yo llamo subvención encubierta, lo que no puede permitirse. Y ahí está la raíz del problema, que está ligada al propio sistema. Es un problema estructural del sistema.

La ONU ha recomendado cambiar la dieta mundial, tomar menos carne y más vegetales para luchar contra el cambio climático. ¿Está de acuerdo?

No se puede estar en desacuerdo. No hay opción. Entre un tercio y un cuarto de los gases de efecto invernadero son debidos al actual sistema de producción agroalimentaria, unos 11.000 millones de toneladas métricas de gases invernadero. Por lo tanto, es obvio, no se puede solucionar el problema del cambio climático pensando solamente en cambiar el tipo de energías o que los coches sean eléctricos.

Otro aspecto del informe es el uso de los suelos. Más del 70% del suelo en el mundo no cubierto por hielos está dedicado a la producción de alimentos o a satisfacer otras necesidades básicas del ser humano. Y como decía recientemente un político español, estamos transformando los suelos de ser los sumideros de los gases de efecto invernadero a ser emisores de los mismos. Y con los incendios como los de la Amazonia, muchísimo más CO2. Además, lo peor es que muchos de estos incendios son provocados y/o consentidos para utilizar esas tierras en la producción de soja para alimentar animales en ganadería intensiva.

Todo esto sin hablar de la cantidad de agua que se necesita en la agricultura intensiva…. Es imposible de mantener. El problema más grave que se va a plantear es la escasez de agua dulce en el mundo.

Es imprescindible tener en cuenta esto para frenar el cambio climático. ¿Por qué carne versus vegetales? Para producir la misma cantidad de nutrición humana necesitas nueve veces más hectáreas si es con carne que si es obtenida directamente de plantas. Con respecto al agua, para producir un kilo de carne de ternera estamos utilizando 25.000 litros de agua, lo cual es una monstruosidad.

Con respecto a la biodiversidad, muchas de las enfermedades son debidas a la falta de micronutrientes. Justamente es la biodiversidad y la diversidad en la dieta la que te da esos micronutrientes. Con respecto a la salud, la obesidad es debida, muchas veces, a la ingestión de grasas no saturadas procedentes de carnes poco saludables. En España nos sobran grasas y proteínas y sin embargo nos faltan vitaminas y micronutrientes que son los que tienen los vegetales.

Además, el informe no habla de vegetales y carne en abstracto: habla de frutas y verduras, de leguminosas y frutos secos. Y en el caso de la carne, que sea de ganadería extensiva, que es la que menos daño hace al medio ambiente. Este es el primer informe que pone de relieve la relación directa entre la producción y consumo de alimentos y la crisis climática.

En general, ese informe de la ONU habla de los cambios necesarios en la producción, de los cambios en nuestras dietas y en el consumo y de la necesidad de mirar a las prácticas agrícolas tradicionales y de los pueblos indígenas. No es volver al tiempo de las cavernas: utilicemos las nuevas tecnologías pero en sinergia con los conocimientos tradicionales, con la sabiduría milenaria de los agricultores, con la información y las tecnologías locales. Se trata de utilizar ambas cosas, poniéndolas no al servicio de la economía en abstracto, sino en beneficio del ser humano y siempre en el contexto de la sostenibilidad.

Se han puesto multas a la compañía Monsanto por los efectos cancerígenos del glifosato en EEUU. ¿Cómo ha llegado a ser el herbicida más utilizado del mundo con tantos riesgos?

Multas por valor de más de miles de millones de dólares en EEUU. Hay riesgos e incertezas. La OMS, a través de la Agencia Internacional de Investigaciones del Cáncer, clasifica el glifosato como probablemente cancerígeno. Sin embargo, la Agencia Europea de Seguridad Alimentaria dice que no hay suficiente evidencia y no se atreve a condenarlo. Pero también hay una aparente interferencia en el sistema endocrino que la Agencia Europea no descarta.

Con respecto a la salud ambiental, el glifosato afecta a las plantas y a los animales. Mata las malas hierbas. ¿Pero qué son malas hierbas? Una planta de tomates en un campo de trigo es una mala hierba. ¿Dónde estableces los límites? Si tú matas masivamente muchos tipos de plantas, estás cambiando los agroecosistemas. Y al cambiar los agroecosistemas te estás cargando plantas que son vitales para la subsistencia de determinados insectos polinizadores que a su vez forman parte del proceso agrícola, porque son insectos beneficiosos. Estás alterando estos equilibrios ecológicos. Incluso con algunos mamíferos. De hecho, la Agencia Alemana para el Medio Ambiente hace recomendaciones sobre el glifosato, diciendo que si se usa,  hay que reservar áreas compensatorias en barbecho para que las plantas e insectos puedan sobrevivir y actuar. Si te cargas los polinizadores, te estás cargando la productividad de las plantas cultivadas a medio y largo plazo. Pero las grandes empresas buscan beneficios a corto plazo.

Además hay otras cuestiones. Pasa como con los antibióticos. Ya han aparecido en EEUU y Canadá las primeras “supermalas hierbas” resistentes al glifosato. Para lo cual ya se está pensando en otros herbicidas más potentes. Es una carrera alocada en la que cuanta más potencia tenga eso, más daños va a causar al medio ambiente y a la salud. Por otra parte, un problema grave es que la mayor parte de las pruebas las hace la empresa, con investigadores pagados por la propia empresa. ¿Qué fiabilidad tiene?

¿La presión de las grandes empresas como estas puede más que los efectos nocivos que sus prácticas en ocasiones tienen para la salud?

No cabe ninguna duda. Un ejemplo: el DDT -un eficaz insecticida de amplio espectro que comercializó Monsanto en los años 50 del siglo XX con gran éxito-. Cuando aparecen en un libro de Rachel Carson ‘La primavera silenciosa’ (1962) las primeras denuncias de los efectos negativos del DDT sobre la salud y el medio ambiente, hay una serie de ataques furibundos contra la autora, hasta que finalmente se impone la verdad. O pasó con el tabaco. La reacción de los productores de tabaco y las grandes compañías que decían que cómo iba a producir enfermedades. Las grandes compañías están detrás de eso, como ahora ocurre en el caso de las bebidas azucaradas.

En cualquier caso, siempre hay una salida bastante lógica. Si hay dudas, se debe aplicar el principio de precaución. La UE lo ha ratificado, pero no se está cumpliendo.

¿Qué efectos tiene este “monopolio” de Monsanto y las otras grandes compañías sobre la alimentación mundial? 

Muy grande. La producción de alimentos a nivel mundial está condicionada profundamente por estas multinacionales. Es realmente un oligopolio. Prácticamente las tres grandes compañías controlan el 75% de las semillas comerciales del mundo y el 65% de agroquímicos.

Tiene un efecto económico, el más claro: los oligopolios distorsionan el mercado y controlan los precios. Además, se produce para vender y no para alimentar. Y en tercer lugar, el no tener en cuenta las externalidades medioambientales y sobre la salud humana conlleva una especie de subvención encubierta.

También está el efecto político, porque están condicionándose las legislaciones, los lobbys están teniendo repercusiones en Unión Europea, a nivel mundial en los tratados de libre comercio con la obligación de uniformidad para las semillas….Se obliga a los países a que sus semillas estén protegidas y para que estén protegidas y certificadas, tienen que reunir el requisito de ser uniformes y estables, con lo cual no solo afecta a los agricultores sino a la biodiversidad.

¿Tienen también un efecto directo sobre la pérdida de biodiversidad agrícola?

A lo largo de la historia de la Universidad y los 10.000 años de agricultura, las plantas se han ido adaptando a las condiciones climáticas y de suelo, y a las costumbres y a las necesidades de las familias. Eso dio pie a que hubiese una infinita multitud de variedades locales y razas locales de plantas y animales en cada uno de los lugares. En el siglo pasado, a mediados, ocurre un fenómeno: la producción de nuevas variedades comerciales, más uniformes y estables, que tenían una alta producción, lo cual estaba muy bien. El problema es que en muy pocos años, en 40 o 50 años, en la segunda mitad del siglo XX, se sustituye esa inmensa cantidad de cientos de miles de variedades locales de cada una de las plantas cultivadas por un número muy reducido de variedades comerciales, uniformes y estables, producidas y promovidas por las grandes multinacionales. Hoy, a nivel mundial, hemos perdido más del 90% de las variedades cultivadas en el siglo pasado.

Además estas grandes multinacionales tienen, por las leyes que se han aprobado con sus propios lobbys, la facultad de patentar esas variedades o reclamar derechos de propiedad intelectual sobre ellas. Esa patente hace que el agricultor que quiere cultivar esas variedades tiene que pagar royalties, no una vez sino de forma permanente porque la propia ley prohíbe resembrar una semilla patentada. Como algunos no lo cumplían, lo que han hecho es que muchas de esas variedades tengan semillas estériles, no puedes sembrarlas. Donde no llegaba la ley ha llegado la biología. Ese proceso de control permanente es el `principal responsable de esa pérdida de biodiversidad biológica.

No es que sea malo cultivar esas semillas comerciales. No. Pero tiene que hacerse con pleno respeto y libertad para las semillas tradicionales, que el agricultor tome la decisión y que no le prohíban sembrar lo que desee. Y además está también la diversidad en los sistemas agrícolas, los sistemas agroalimentarios…. Eso es la base de la libertad y de la democracia.

Eso nos lleva a una pérdida de diversidad. Un ejemplo: en los años 70, para mi tesis doctoral, yo recolecté unas 380 variedades distintas de melón en España. Hoy, no encuentras en el mercado más de 10 o 12 variedades. Eso se ha perdido.

¿Se puede dar marcha atrás? ¿Podemos recuperar esa biodiversidad perdida?

Sí y no. Una parte se ha mantenido en bancos de germoplasma. Pero si en vez de hablar de variedades, habláramos de especies cultivadas, también ha habido una pérdida. Según estudios de la FAO, la humanidad ha utilizado a lo largo de su historia de manera documentada de 7.000 a 10.000 especies distintas de plantas para la agricultura. Hoy no se cultivan comercialmente más de 150, y de ellas solo cuatro -trigo, arroz, maíz y patata- están contribuyendo a más del 60% de la alimentación calórica humana. Ese es empobrecimiento. Hay tres tipos de diversidad que se está perdiendo: las especies, las variedades y la existente dentro de cada variedad.

Pero claro, ¿le conviene a las grandes industrias que esto ocurra? Claro. Tú no puedes controlar decenas de miles de variedades y especies. Cuanto menos y más uniformes sean, más fáciles son de controlar. Pero hace a la agricultura más vulnerable, y de alguna manera, es suicida.

En la FAO se consiguió aprobar por más de 150 países del mundo el Tratado de Recursos Fitogenéticos. Ese Tratado regula y compromete a los países a la conservación, tanto en bancos de germoplasma como en áreas protegidas y reconoce algo fundamental: los Derechos de los Agricultores tradicionales, donde se define a los agricultores como los custodios de la diversidad agrícola. Pero esos derechos, que son vinculantes, en muchos países no se han desarrollado…. Y son derechos para proteger los conocimientos tradicionales, la distribución justa y equitativa de los beneficios, el derecho a resembrar sus propias semillas y decidir qué cultivar, y el derecho a participar en la toma de decisiones políticas que les afectan. Esto ha sido reforzado con la reciente aprobación -diciembre de 2018- por la Asamblea General de Naciones Unidas de la Declaración Universal sobre los Derechos de los Campesinos. España aún debe desarrollar las normativas necesarias para implementarlo. Sin embargo, esto entra en conflicto con las grandes multinacionales de semillas y sus intereses.

Sobre la irreversabilidad de la pérdida de biodiversidad, hay muchas cosas que se han perdido para siempre. Pero aún hay mucho que salvar y sería suicida no salvarlo. Porque la alimentación humana depende de eso. Y la capacidad de adaptarse a las condiciones climáticas cambiantes depende de la diversidad de las semillas, porque se van a seleccionar las más adaptadas, como ha ocurrido durante milenios.

Ahora Monsanto está hablando de semillas comerciales “inteligentes”, con capacidad de adaptación al cambio climático. Esto no es verdad. Las únicas semillas con capacidad de adaptación son las que tienen diversidad intravarietal, las que tiene genes que les permite irse adaptando y les permite ir seleccionando lo que necesita en casa caso. Pero para eso debe haber diversidad. Tú no puedes seleccionar lo que necesitas en la uniformidad, solo en la diversidad. 

¿Qué soluciones se pueden poner en ese sistema? ¿Qué medidas políticas se deberían tomar en este sentido?

Las soluciones desde el punto de vista técnico, pasan por producir sólo lo que necesitamos. Y hacerlo desde lo local, lo más cerca posible de nosotros. La globalización es un hecho, no se puede estar en contra. La cuestión es qué tipo de globalización. Yo quiero la globalización que es el sumatorio de los locales y a eso lo llamo ‘glocalización’. Si acercamos la producción, eliminamos muchos costos de transporte y de preservantes, etc… Además son alimentos más sanos, más frescos, y al mismo tiempo, marginamos la producción del agrobussines.

En lugar de ir a un modelo único, la diversificación es imprescindible. Con unas leyes que ponga límite a lo que destruye el medio ambiente y la salud humana. Es la base de una dieta más diversificada, pero solo hay diversidad en la mesa si hay diversidad en el campo. Hay que ampliar el número de especies, el número de variedades de cada especie y todo eso con una agricultura amigable con el medio ambiente, o sea, agroecológica. Además, todo esto tiene otro valor adicional que es dar más empleo.

Luego están las soluciones que tienen que venir con medidas políticas y leyes. Lo primero sería cumplir las leyes existentes, pero que no están implementadas. La alimentación tiene que contemplarse como derecho humano y ser sancionable. Al mismo nivel que lo son el derecho a la educación y la sanidad. También habría que derogar o cambiar las leyes que van contra todo ello.

Y  habría que desarrollar nuevas leyes, entre ellas estaría las legislaciones como la creación de la figura del Defensor de las Generaciones Futuras, porque destruir el planeta es destruir la base de la vida de las generaciones futuras. Habría que establecer también un Alto Comisionado de Transición Agroecológica o Agroalimentaria. Teresa Ribero lo está haciendo muy bien en mi opinión, pero la parte agrícola sigue siendo débil porque hay un conflicto permanente entre los intereses cortoplacistas entre ministerios técnicos y los más políticos. Se necesita esa figura del Alto Comisionado que abarque varios ministerios porque son elementos interdisciplinarios: agricultura y alimentación, medio ambiente, sanidad alimentaria y salud, industria, hacienda, etc. Este organismo interministerial tendría la fuerza necesaria para buscar políticas integradoras.

Luego, en la política europea, la Política Agraria Común (PAC) debería transformarse en Política Agro-Alimentaria Común (PAAC). Y esta debería depender no solo de los ministerios de agricultura sino que también tiene que ser interministerial e interdisciplinaria. Es fundamental mirar a este problema de una manera integral. 

Otro elemento debería ser la formación académica, es absolutamente necesaria que haya una formación medioambiental y nutritiva desde el Bachillerato hasta el final de la Universidad, una enseñanza transversal, porque nuestra vida depende de eso.

También es importante la información sobre estos temas. No puede ser que sigamos teniendo publicidad engañosa de grandes compañías de producción de alimentos. Aquí aplicaría el sistema de la zanahoria y el palo: esa información engañosa debe desaparecer y debe haber información fidedigna fomentada por los poderes públicos, y por los medios de comunicación, sobre qué es la buena alimentación y los efectos de la mala alimentación en nuestra salud y en la del medio ambiente.

Esa información debe estar también en el etiquetado de los productos, como por ejemplo con la Ley Semáforo que hay en Reino Unido: sintetiza en un color el efecto dañino o beneficioso de un producto para la salud y el planeta. En lo mínimo, sería rojo, naranja o verde, o puede ser una gama más amplia y de un simple vistazo puedes ver lo que te conviene más.

Además, el precio de los alimentos no debería ser solo el económico: sino el ecológico y el energético. Y nada impide, aunque sea solo de forma indicativa, que tú tengas en la etiqueta una estimación de la huella ecológica de ese producto. A eso lo llamaría precio ecológico o energético. Eso ya se está haciendo en algunos lugares porque, aunque aún no se refleje en el precio, al menos como comprador lo puedes tener en cuenta.

Hay leyes en países de nuestro entorno, por ejemplo, contra la pérdida o desperdicio de alimentos. En Francia está prohibido que los restaurantes tiren alimentos: eso conlleva desarrollar alternativas, el propio restaurante regula la cantidad de comida y lo que sobra va a comedores públicos o a animales, pero no se tira. En Dinamarca hay un distintivo especial para los restaurantes que reciclan, es decir, que con la comida que sobra hacen otros platos como se ha hecho siempre por ejemplo con el cocido y luego las croquetas con la carne que sobraba. En Portugal hay una ley por petición popular para que los colegios de niños tengan comida vegetariana al menos una vez a la semana e incentivos para que el suministro de comida para comedores públicos sea del tipo agroecológico.

¿Y los ciudadanos cómo podemos contribuir?

Si las medidas políticas no van acompañadas por una concienciación profunda del ciudadano, no van a ser eficientes. Ni los políticos van a reaccionar si no sienten la presión. Por eso, ese proceso de concienciación es esencial, sentirnos corresponsables del hambre en el mundo y de la pérdida de recursos naturales y destrucción del planeta.

En la Cumbre de Río el lema era: ‘Piensa globalmente y actúa localmente’. Eso es plenamente actual y lo podemos hacer. Si estamos hablando del despilfarro, de la pérdida de alimentos,…eso depende de nosotros y nosotros tenemos que tener conciencia de eso y ser responsables cuando vamos al supermercado. Ser conscientes de que comprar es un acto político. Y que cuando yo compro una cosa u otra distinta estoy incentivando o desincentivando determinados tipos de producción. Por tanto, mi actitud como consumidor va a tener una repercusión en la oferta.

Un producto debe ser bueno, limpio y justo: bueno desde el punto de vista nutritivo y organoléptico, limpio desde el punto de vista ecológico sin destruir recursos naturales, y justo desde el punto de vista social, pagado con salarios justos. Son tres elementos esenciales a la hora de decidir qué compras. Yo añadiría que sea local y que sea estacional, también son elementos importantes.

Por eso, el consumidor puede transformar su carro de la compra en un carro de combate por un mundo mejor, más justo y más sostenible. Para hacer eso tenemos que cambiar nuestros valores, nuestra forma de pensar, ser conscientes de que el verdadero valor es cuánto consume de recursos naturales. Eso significa un cambio por dentro.

¿Algo más?

Y hacerlo también a través de nuestros votos. No da igual votar a unos que a otros. Y si alguien dice que no sabe a quién votar, pues aprende al menos contra quién. No habrá uno que piense como tú, pero habrá muchos que te lleven en la dirección contraria. El tema medioambiental no puede estar hoy ajeno a los programas políticos. Y lo está. Cuando hablas con políticos y preguntas por qué el tema de la alimentación, del medio ambiente, no está en su programa… La respuesta inexorable ha sido: porque no da votos. Depende de nosotros el que dé votos.

Y debemos ser mosquitos y colibrís. Cuando alguien te dice que soy tan pequeño que no puedo tener impacto en la sociedad, decía alguien que ese es que nunca había dormido con un mosquito en su habitación. Y desde ese punto de vista, tenemos que ser no solo mosquitos sino moscas cojoneras e impedir dormir a quien nos impide vivir. Concienciar exigiendo. Y al mismo tiempo ser también colibrí. Cada uno debe hacer su parte, es absolutamente esencial.

Para ello, la ciencia y la tecnología tienen que ser nuestros aliadas e ir orientadas en la dirección correcta para beneficiar a la humanidad. Tenemos la capacidad hoy de transformar la tierra en un paraíso pero también tenemos la capacidad de destruir el planeta. Por eso la Ética es el elemento esencial que nos tiene que servir para decir en qué dirección queremos ir.

El saber que, por primera vez en la historia de la humanidad tenemos en nuestras manos el volante de la evolución, nos tiene que hacer más corresponsables. Esta generación es única porque, por una parte, es la primera que tiene ese poder, pero al mismo tiempo tiene una responsabilidad que ninguna generación ha tenido, que es la de destruir el planeta. Seamos consecuentes y tengamos en cuenta esa responsabilidad. Aunque solo sea pensando en nuestros nietos.

También podría gustarte
174 Comentarios
  1. Tiktok Türk Takipçi Satın Al Dice

    Güvenilir tiktok takipçi satın alma için takipdestek sitesine göz atın.

    https://bit.ly/tiktok-ucuz-takipci-satin-al

  2. türk takipçi sitesi Dice

    Hadi tıkla ve sende instagram takipçi satın al.

    https://takipcisatinal4.blogspot.com/

  3. instagram ucuz takipçi Dice

    İnstagram hesabınız için hemen ucuz takipçi satın alın.

    https://takipcisatinal6.blogspot.com/

  4. instagram türk takipçi satın al Dice

    Türk takipçi satın alma adresi ile hemen instagram türk takipçi satın al.

    https://takipcisatinal7.blogspot.com/

  5. takipçi satın al Dice

    İnstagram en ucuz takipçi satın almak için, tıkla ve takipçi satın al.

    https://takipcisatinal8.blogspot.com/

  6. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, en gerçek takipçi fiyatlarını incele ve takipçi satın al.

    http://bit.ly/instagram-gercek-takipci

  7. aktif takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi takipçi satın almak için websitemizi incele. Hemen aktif instagram takipçi satın al.

    https://takipcisatinal10.blogspot.com/

  8. tiktok izlenme Dice

    Tiktokavm ile ucuz ve güvenilir tiktok takipçi hizmetlerini dene!

    https://tiktokavm.blogspot.com/

  9. güvenilir takipçi satın al Dice

    İnstagram takipci satın almak için takipcisepette’yi incele.

    https://bit.ly/instagram-takipci-satin-al-2021

  10. Tiktok beğeni Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    http://bit.ly/takipci-begeni-izlenme

  11. takipçi satın al Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    http://bit.ly/instagram-takipci-satin-alma-sitesi

  12. Tiktok Takipçi Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde tiktok takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://www.google.ps/url?q=https://takipdestek.com

  13. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabının takipçisini arttırmak için, ucuz takipçi satın al.

    https://pin.it/JkzuzSI

  14. Takipçi Satın Al Dice

    Türk, gerçek, aktif ve en güvenilir instagram takipçi satın al.

    https://www.youtube.com/channel/UCo9p9PgibV7CvYfIV9fmT8A/about

  15. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://www.youtube.com/c/MuhammedBeyaz01/about

  16. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram türk takipçi satın almak ve hesabını popülerliğe ulaştırmak için, ucuz takipçi sitemizden güvenilir takipçi satın al.

    https://www.reddit.com/takipavm.com/

  17. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    http://bit.ly/takipci-satin-aldim-2021

  18. Takipçi Satın Al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://www.linkedin.com/in/kalC4B1cC4B1-takipC3A7i-satC4B1n-al-3a31b41a7/

  19. ucuz takipçi satın al Dice

    İnstagram türk ve aktif güvenilir takipci, ucuz takipçi takipcisepette sitesinde. Sende tıkla ve instagram takipçi satın al.

    http://bit.ly/türk-takipci-satin-al-2021

  20. takipçi al Dice

    İnstagram hesabının takipçisini arttırmak için, ucuz takipçi satın al.

    https://www.reddit.com/user/takipavm/comments/haal2n/ucuz_takipC3A7i_satC4B1n_al_instagram_ucuz_takipC3A7i/

  21. güvenilir takipçi Dice

    İnstagram hesabına ucuz takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın alarak takipçini arttır.

    https://www.deviantart.com/takipavm/art/https-takipavm-com-846643258

  22. takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabının etkileşimini arttırmak için, ucuz ve güvenilir instagram takipçi satın alma hizmetini dene.

    https://about.me/takipavm

  23. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabına gerçek, türk ve güvenilir takipçi satın al.

    http://bit.ly/takipci-alma

  24. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    Tiktok hesabına takipci satın almak için takipcisepette’yi incele.

    http://bit.ly/tiktok-takipci-satin-alma-sitesi

  25. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabına 100 takipci satın almak için takipcisepette’yi incele.

    https://tr.pinterest.com/enucuztakipci/

  26. İnstagram takipçi satın al Dice

    Türk ve aktif güvenilir takipçi, takipcisepette’de! Sende gel ve güvenilir takipçi satın al.

    https://maps.google.com/url?q=https://takipavm.com

  27. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram türk ve aktif güvenilir takipci, ucuz takipçi takipcisepette sitesinde. Sende tıkla ve instagram takipçi satın al.

    http://bit.ly/3cfQyoy

  28. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram türk takipçi satın almak ve hesabını popülerliğe ulaştırmak için, ucuz takipçi sitemizden güvenilir takipçi satın al.

    https://takipavm2.wordpress.com/2020/04/14/ucuz-takipci-satin-al/

  29. Takipçi Satın Al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3tMA6SG

  30. Takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına ucuz takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın alarak takipçini arttır.

    https://www.pinterest.co.kr/pin/881650064521505267/

  31. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabına ucuz takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın alarak takipçini arttır.

    https://www.youtube.com/watch?v=2m_vkRRDSwc

  32. Takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına gerçek, türk ve güvenilir takipçi satın al.

    https://instagram-takipci-satn-al-takipavmcom.business.site/

  33. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    https://yandex.com.tr/search/?text=Takipcisepette.com&lr=213&oid=b3A184948036277&redircnt=1616541802.1

  34. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabın için güvenilir bir şekilde instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3cm8PR3

  35. İnstagram Takipçi Satın Al Ucuz Dice

    İnstagram hesabına türk takipçi göndermek için takipcisepette’den instagram takipçi satın al.

    https://yandex.com.tr/search/?text=Takipavm.com&lr=213&oid=b3A169617482493&redircnt=1616541857.1

  36. ucuz takipçi Dice

    Türk ve aktif güvenilir takipçi, takipcisepette’de! Sende gel ve güvenilir takipçi satın al.

    https://www.google.com/maps?cid=7932447425500993242&hl=tr&_ga=2.54947426.850476925.1616541442-1767230266.1615562499

  37. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram türk takipçi satın almak ve hesabını popülerliğe ulaştırmak için, ucuz takipçi sitemizden güvenilir takipçi satın al.

    https://sosyalpanelci.blogspot.com/2020/06/ucuz-takipci-satn-al.html

  38. Takipçi Satın Al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://www.facebook.com/takipcisepette

  39. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    Türk ve aktif güvenilir takipçi, takipcisepette’de! Sende gel ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3stROtN

  40. instagram takipçi satın al ucuz Dice

    İnstagram hesabın için güvenilir bir şekilde instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://www.instagram.com/arkadas.ekleme.sayfasi.2021/

  41. YAKUP BEYAZ Dice

    Sitenizi çok başarılı buluyorum emeğinize sağlık teşekkürler.

    https://www.instagram.com/yakupbeyaz/

  42. Takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://www.pinterest.it/guvenilirtakipci/

  43. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabın için güvenilir bir şekilde instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://www.pinterest.com/guvenilirtakipci/

  44. Takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    https://www.pinterest.ca/guvenilirtakipci/

  45. instagram takipçi satın al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://www.google.com.do/url?q=https://takipcisepette.com

  46. tiktok takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabının takipçisini arttırmak için, ucuz takipçi satın al.

    https://bit.ly/3u126lH

  47. İnstagram takipçi satın al ucuz Dice

    İnstagram hesabının takipçisini arttırmak için, ucuz takipçi satın al.

    https://about.me/takipavm.com

  48. Güvenilir takipçi satın al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://www.facebook.com/profile.php?id=100062055608065

  49. takipçi satın al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/31EAkPX

  50. İnstagram takipçi satın al ucuz Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://www.pinterest.pt/guvenilirtakipci/

  51. tiktok takipçi satın al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3cuReXt

  52. Ucuz Takipçi Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın al, instagram güvenilir takipçi sitesi ile yükselişe geç.

    https://www.pinterest.co.kr/pin/815503445027672851

  53. Ucuz Takipçi Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://www.facebook.com/Medyamagaza-112391447325394

  54. İnstagram Ucuz Takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın al son zamanlarda binlerce kişi tarafından araştırılmaktadır. İnstagram takipçi satın al hizmetinden faydalanmak için alacağınız sitenin güvenilir olması gerekmektedir. Güvenilir instagram takipçi satın almak için bizi tercih etmenizde fayda vardır. İnstagram takipçi satın al hizmeti için en güvenilir site ile karşınızdayız!

    https://medyamagaza.wordpress.com/

  55. Takipçi Satın Al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://www.instagram.com/medyamagaza_com/

  56. Tiktok Takipçi Dice

    Takipçi satın almanın keyfini instagram takipçi satın alma sitesi ile yaşayın. İnstagram takipçi satın alma son zamanlarda çokça tercih edilmektedir. İnstagram takipçi satın almak için bizi tercih etmeniz için sebepler; Güvenilir takipçi satın alma sitesi, ucuz instagram takipçi satın alma ve 7/24 instagram takipçi satın alma hizmeti sunmaktadır.

    https://tiktokguvenilirtakipci.blogspot.com/

  57. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. İnstagram 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://www.tiktok.com/@medyamagaza

  58. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi almak artık çok basit! Kolay instagram takipçi satın almak isteyenlere özel sitemiz sizlerle. İnstagram takipçi satın almak için güvenilir ödeme yöntemi ve 7/24 canlı destek ile güvenilir takipçi satın alın. Paketlerimiz ucuz instagram takipçi satın al paketlerinden oluşmaktadır. İnstagram takipçi satın alın ve hesap profilinizin kitlesini arttırın.

    https://tiktokenucuztakipci.blogspot.com

  59. Tiktok takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! İnstagram takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. İnstagram takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir instagram takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir instagram takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://tiktoktakipcialmak.blogspot.com/

  60. Tiktok takipçi satın al Dice

    Güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi kazanmaya başla! 4 yıldır güvenilir ve kesintisiz İnstagram takipçi satın alma hizmeti sunan sitemiz ile sen de takipçi sayını arttırmaya başla. Ucuz ve aktif instagram takipçi satın al servisi sunan sitemiz ile profiline organik takipçi gönder. İnstagram takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını geliştirmek için instagram takipçi satın alma sitemizi incele.

    https://bit.ly/3tZzJEg

  61. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://tr.pinterest.com/pin/815503445027705839/

  62. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    Güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi kazanmaya başla! 4 yıldır güvenilir ve kesintisiz İnstagram takipçi satın alma hizmeti sunan sitemiz ile sen de takipçi sayını arttırmaya başla. Ucuz ve aktif instagram takipçi satın al servisi sunan sitemiz ile profiline organik takipçi gönder. İnstagram takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını geliştirmek için instagram takipçi satın alma sitemizi incele.

    https://tiktokturktakipci.blogspot.com/

  63. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi almak artık çok basit! Kolay instagram takipçi satın almak isteyenlere özel sitemiz sizlerle. İnstagram takipçi satın almak için güvenilir ödeme yöntemi ve 7/24 canlı destek ile güvenilir takipçi satın alın. Paketlerimiz ucuz instagram takipçi satın al paketlerinden oluşmaktadır. İnstagram takipçi satın alın ve hesap profilinizin kitlesini arttırın.

    https://bit.ly/39ocigk

  64. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://tiktokenguvenilirtakipci.blogspot.com/

  65. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://tiktokaktiftakipci.blogspot.com/

  66. tiktok takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabınızı daha fazla kitleye ulaştırmak için sizde instagram takipçi satın alabilirsiniz. Türk ve gerçek aktif takipçileri profilinize hızla gönderin. Faturalı ve kurumsal alışveriş ile güvenilir takipçi satın alın. Hadi sende durma ve instagram takipçi satın almak için takipçi paketlerimizi incele.

    https://bit.ly/3wcFXTo

  67. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram organik takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını yükselişe geçirmeye hazır ol! Güvenilir, ucuz ve organik instagram takipçi satın al hizmeti sunan sitemiz ile kaliteli takipçi satın alma paketlerinin tadını çıkar. İnstagram takipçi satın al hizmetimizi kullanmaya başlamak için 4 yıldır hizmet verdiğimiz instagram takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz.

    https://bit.ly/3cCMyig

  68. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına gerçek, türk ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3weYmyP

  69. Takipçi satın al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://instagramtakipcisatinal2021.blogspot.com/

  70. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın alarak takipçi sayınızı arttırmak sandığınızdan çok daha kolay. Websitemizi ziyaret edin ve takipçi satın almak için paketinizi seçin. Ödeme yöntemlerinden dilediğinizi seçerek, güvenilir instagram takipçi satın alın. Hadi sende gel ve takipçi satın alarak, takipçi sayını arttır.

    https://bit.ly/3sE8pLJ

  71. instagram takipçi satın al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://bit.ly/2O8VQsK

  72. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    https://twitter.com/medyamagaza1

  73. instagram ucuz takipçi Dice

    İnstagram güvenilir takipçi satın al, hizmetimizi dene. Müşteri memnuniyetine önem veren takipcisepette’den takipçi satın al.

    https://bit.ly/3cEs20F

  74. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    https://www.blogger.com/u/1/profile/03021095317075600063

  75. ucuz takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3cClIH0

  76. takipçi satın al Dice

    Türk takipçi ve güvenilir takipçi satın alarak takipçinizi yükseltebilirsiniz. Sizde sosyal medya uygulamalarında daha fazla beğeni, takipçi ve izlenme için takipçi satın alabilirsiniz. Hadi gelin ve instagram takipçi satın alarak takipçi yükseltin.

    https://www.youtube.com/channel/UC-qc_A-1-MMgQeLnpQmWhKQ/about

  77. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    https://medyamagaza01.medium.com/

  78. takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına gerçek, türk ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3udGYJ8

  79. instagram ucuz takipçi Dice

    En güvenilir takipçi hizmeti ayağınıza kadar geldi. Takipçi, beğeni, izlenme siparişiniz 5 dakika’da alınır ve hesabınıza hemen teslim edilir. Sizde instagram takipçi satın almak için tıklayın ve ucuz takipçi satın alarak, takipçi sayınızı ikiye katlayın.

    https://about.me/magaza

  80. ucuz takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://bit.ly/3sJF7eG

  81. Tiktok Takip Dice

    İnstagram türk takipçi satın almak ve hesabını popülerliğe ulaştırmak için, ucuz takipçi sitemizden güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3dpDWe2

  82. İnstagram Ucuz Takipçi Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    https://instatakipadresi.blogspot.com/

  83. Güvenilir Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. İnstagram 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://takip2022.blogspot.com/

  84. İnstagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına ucuz takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın alarak takipçini arttır.

    https://takipcimsepette.blogspot.com/

  85. Takipçi Satın Al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://instagramtakipciat.blogspot.com/

  86. Güvenilir Takipçi Satın Al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/39C6FuN

  87. Türk Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! İnstagram takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. İnstagram takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir instagram takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir instagram takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://bit.ly/3sNeUMm

  88. İnstagram Ucuz Takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın alma konusunda türkiye’nin lider sosyal medya ajansını denediniz mi? Sizde instagram takipçi satın al hizmetini ucuz bir şekilde kullanmak için hemen takipçi satın alabilirsiniz. Türk, gerçek, aktif, güvenilir ve en ucuz instagram takipçi satın alma hizmeti ile yükselişe geç. İnstagram takipçi satın al ve takipçini rakiplerine oranla arttır.

    https://bit.ly/39B1342

  89. İnstagram takipçi satın al Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    https://bit.ly/3dydjDs

  90. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! İnstagram takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. İnstagram takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir instagram takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir instagram takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://bit.ly/3rLFOTm

  91. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://about.me/takipcisatinalma

  92. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın al hizmeti ile takipçi sayını arttırmaya başla! Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi sayınızı arttırmak çok kolay. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile güvenilir bir şekilde hesabını yükselişe geçir! İnstagram güvenilir takipçi satın almak için sitemizi ziyaret edin.

    https://bit.ly/3upma1r

  93. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi almak artık çok basit! Kolay instagram takipçi satın almak isteyenlere özel sitemiz sizlerle. İnstagram takipçi satın almak için güvenilir ödeme yöntemi ve 7/24 canlı destek ile güvenilir takipçi satın alın. Paketlerimiz ucuz instagram takipçi satın al paketlerinden oluşmaktadır. İnstagram takipçi satın alın ve hesap profilinizin kitlesini arttırın.

    https://turktakipcim.blogspot.com/

  94. türk takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabın için güvenilir bir şekilde instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://garantiinstatakipci.blogspot.com/

  95. ucuz takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al hizmeti ile takipçi sayını arttırmaya başla! Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi sayınızı arttırmak çok kolay. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile güvenilir bir şekilde hesabını yükselişe geçir! İnstagram güvenilir takipçi satın almak için sitemizi ziyaret edin.

    https://sk.pinterest.com/instagramtakipcisatinalma/

  96. instagram ucuz takipçi Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://www.pinterest.com/enucuztakipci/

  97. Marissa Dice

    Asking questions are in fact pleasant thing if you are not understanding something entirely, but
    this post gives good understanding even.

    Review my webpage eşşek sert sikiyor

  98. takipçi satın al Dice

    Güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi kazanmaya başla! 4 yıldır güvenilir ve kesintisiz İnstagram takipçi satın alma hizmeti sunan sitemiz ile sen de takipçi sayını arttırmaya başla. Ucuz ve aktif instagram takipçi satın al servisi sunan sitemiz ile profiline organik takipçi gönder. İnstagram takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını geliştirmek için instagram takipçi satın alma sitemizi incele.

    https://takipavm-posts.tumblr.com/

  99. ucuz takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın al son zamanlarda binlerce kişi tarafından araştırılmaktadır. İnstagram takipçi satın al hizmetinden faydalanmak için alacağınız sitenin güvenilir olması gerekmektedir. Güvenilir instagram takipçi satın almak için bizi tercih etmenizde fayda vardır. İnstagram takipçi satın al hizmeti için en güvenilir site ile karşınızdayız!

    https://bit.ly/3dzKVku

  100. Takipçi satın al Dice

    İnstagram türk takipçi satın almak ve hesabını popülerliğe ulaştırmak için, ucuz takipçi sitemizden güvenilir takipçi satın al.

    https://medyamagaza.tumblr.com/

  101. Doyle Dice

    I like the valuable info you provide in your articles.
    I will bookmark your blog and check again here frequently. I am quite sure I’ll
    learn a lot of new stuff right here! Best of luck for the next!

    Also visit my web-site; top pornosu

  102. takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://gercektakipcisatinalma.blogspot.com/

  103. ucuz takipçi satın al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://takipci2021.blogspot.com/

  104. İnstagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://aktiftakipcim.blogspot.com/

  105. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın al, instagram güvenilir takipçi sitesi ile yükselişe geç.

    https://bit.ly/3sQZKWp

  106. takipçi satın al Dice

    Takipçi satın almanın keyfini instagram takipçi satın alma sitesi ile yaşayın. İnstagram takipçi satın alma son zamanlarda çokça tercih edilmektedir. İnstagram takipçi satın almak için bizi tercih etmeniz için sebepler; Güvenilir takipçi satın alma sitesi, ucuz instagram takipçi satın alma ve 7/24 instagram takipçi satın alma hizmeti sunmaktadır.

    https://bit.ly/3sPJvIZ

  107. Zack Dice

    Hi, i think that i saw you visited my site thus i came to go back the prefer?.I’m attempting to find issues to improve my
    site!I assume its adequate to use a few of your ideas!!

    Feel free to surf to my site :: am beyinli porn

  108. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın alarak takipçi sayınızı arttırmak sandığınızdan çok daha kolay. Websitemizi ziyaret edin ve takipçi satın almak için paketinizi seçin. Ödeme yöntemlerinden dilediğinizi seçerek, güvenilir instagram takipçi satın alın. Hadi sende gel ve takipçi satın alarak, takipçi sayını arttır.

    https://www.pinterest.it/instagramtakipcisatinalma/

  109. Ucuz Takipçi Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://bit.ly/3dFEkoC

  110. Takipçi Satın Al Dice

    Türk takipçi ve güvenilir takipçi satın alarak takipçinizi yükseltebilirsiniz. Sizde sosyal medya uygulamalarında daha fazla beğeni, takipçi ve izlenme için takipçi satın alabilirsiniz. Hadi gelin ve instagram takipçi satın alarak takipçi yükseltin.

    https://bit.ly/3mjHpPk

  111. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram’da yükselişin kolay yolu takipçi satın almak. Sizde hesabınızı daha hızlı bir şekilde yükseltmek için instagram takipçi satın alabilirsiniz. Websitemizi ziyaret ederek, bizimle daima iletişime geçebilir ve instagram takipçi satın alma işleminizde yardım alabilirsiniz.

    https://bit.ly/3rYNMbL

  112. İnstagram takipçi satın al Dice

    Türk takipçi ve güvenilir takipçi satın alarak takipçinizi yükseltebilirsiniz. Sizde sosyal medya uygulamalarında daha fazla beğeni, takipçi ve izlenme için takipçi satın alabilirsiniz. Hadi gelin ve instagram takipçi satın alarak takipçi yükseltin.

    https://www.pinterest.jp/medyamagaza/

  113. güvenilir takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabınızı daha fazla kitleye ulaştırmak için sizde instagram takipçi satın alabilirsiniz. Türk ve gerçek aktif takipçileri profilinize hızla gönderin. Faturalı ve kurumsal alışveriş ile güvenilir takipçi satın alın. Hadi sende durma ve instagram takipçi satın almak için takipçi paketlerimizi incele.

    https://ro.pinterest.com/medyamagaza/

  114. güvenilir takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın alarak takipçi sayınızı arttırmak sandığınızdan çok daha kolay. Websitemizi ziyaret edin ve takipçi satın almak için paketinizi seçin. Ödeme yöntemlerinden dilediğinizi seçerek, güvenilir instagram takipçi satın alın. Hadi sende gel ve takipçi satın alarak, takipçi sayını arttır.

    https://www.blogger.com/profile/05455897553169538938

  115. güvenilir takipçi satın al Dice

    İnstagram güvenilir takipçi satın al, hizmetimizi dene. Müşteri memnuniyetine önem veren takipcisepette’den takipçi satın al.

    https://www.blogger.com/profile/05455897553169538938

  116. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için uygun zamanı bekleme. Hemen instagram takipçi satın alma sitemize gel ve instagram takipçi sayını arttır. İnstagram takipçi sayını yükseltmek için ucuz instagram takipçi satın al ve hesabını fenomen hale getir. İnstagram’da rakiplerini takipçi sayını arttırarak geç. İnstagram takipçi yükseltmek için hemen instagram takipçi satın al.

    https://medyamagaza01.medium.com/

  117. Tiktok takipçi satın al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir tiktok takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://ar.pinterest.com/tiktoktakipcim/

  118. tiktok takipçi satın al Dice

    Tiktok takipçi satın alma konusunda türkiye’nin lider sosyal medya ajansını denediniz mi? Sizde tiktok takipçi satın al hizmetini ucuz bir şekilde kullanmak için hemen takipçi satın alabilirsiniz. Türk, gerçek, aktif, güvenilir ve en ucuz tiktok takipçi satın alma hizmeti ile yükselişe geç. Tiktok takipçi satın al ve takipçini rakiplerine oranla arttır.

    https://www.pinterest.pt/tiktoktakipcim/

  119. Tiktok Güvenilir Takipçi Satın Al Dice

    Tiktok takipçi satın al hizmeti ile takipçi sayını arttırmaya başla! Türkiye’nin en güvenilir tiktok takipçi satın alma sitesi ile takipçi sayınızı arttırmak çok kolay. Güvenilir ve ucuz tiktok takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile güvenilir bir şekilde hesabını yükselişe geçir! Tiktok güvenilir takipçi satın almak için sitemizi ziyaret edin.

    https://takipcisepette.com/tiktok-takipci-satin-al/

  120. Tiktok Güvenilir Takipçi Satın Al Dice

    Tiktok hesabına türk takipçi göndermek için takipcisepette’den tiktok takipçi satın al.

    http://conneruenvc.review-blogger.com/21176835/de-il-hakk-nda-ger-ekler-bilinen-tiktok-takip-i-sat-n-al

  121. tiktok türk takipçi satın al Dice

    Tiktok ucuz ve güvenilir tiktok takipçi satın al!

    https://sk.pinterest.com/tiktoktakipcim/

  122. tiktok türk takipçi satın al Dice

    Tiktok hesabına türk takipçi göndermek için takipcisepette’den tiktok takipçi satın al.

    https://www.pinterest.at/tiktoktakipcisatinal/

  123. Tiktok Takipçi Dice

    Tiktok hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. Tiktok 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://www.pinterest.de/tiktoktakipcim/

  124. Tiktok takipçi satın al Dice

    Tiktok güvenilir takipçi satın al, hizmetimizi dene. Müşteri memnuniyetine önem veren takipcisepette’den takipçi satın al.

    https://nl.pinterest.com/tiktoktakipcim/

  125. İnstagram Takipçi Dice

    Tiktok hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. Tiktok 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://bit.ly/3uzj62K

  126. İnstagram Takipçi Dice

    Tiktok takipçi satın al son zamanlarda binlerce kişi tarafından araştırılmaktadır. Tiktok takipçi satın al hizmetinden faydalanmak için alacağınız sitenin güvenilir olması gerekmektedir. Güvenilir tiktok takipçi satın almak için bizi tercih etmenizde fayda vardır. Tiktok takipçi satın al hizmeti için en güvenilir site ile karşınızdayız!

    https://yakupbeyaz.com/blog/takipavmcom-tiktok-instagram-bloglari-5

  127. Tiktok Beğeni Dice

    Tiktok hesabının takipçisini arttırmak için, ucuz takipçi satın al.

    https://about.me/takipavm-com

  128. İzlenme Satın Al Dice

    Güvenli takipçi satın alma sitemiz ile hemen tiktok güvenilir takipçi satın al.

    https://about.me/instagramtiktokhizmetleri

  129. Tiktok Takipçi Dice

    Tiktok takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! Tiktok takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz tiktok takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. Tiktok takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir tiktok takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir tiktok takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://about.me/takipavm.comblogyazlar

  130. Tiktok Beğeni Dice

    Tiktok türk ve aktif güvenilir takipci, ucuz takipçi takipcisepette sitesinde. Sende tıkla ve tiktok takipçi satın al.

    https://bit.ly/3dUP4jj

  131. Blog İçerikleri Dice

    Tiktok takipçi satın alma konusunda türkiye’nin lider sosyal medya ajansını denediniz mi? Sizde tiktok takipçi satın al hizmetini ucuz bir şekilde kullanmak için hemen takipçi satın alabilirsiniz. Türk, gerçek, aktif, güvenilir ve en ucuz tiktok takipçi satın alma hizmeti ile yükselişe geç. Tiktok takipçi satın al ve takipçini rakiplerine oranla arttır.

    https://bit.ly/3uFDZJq

  132. Beğeni Dice

    Tiktok takipçi satın al hizmeti ile takipçi sayını arttırmaya başla! Türkiye’nin en güvenilir tiktok takipçi satın alma sitesi ile takipçi sayınızı arttırmak çok kolay. Güvenilir ve ucuz tiktok takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile güvenilir bir şekilde hesabını yükselişe geçir! Tiktok güvenilir takipçi satın almak için sitemizi ziyaret edin.

    https://tiktok-takipci.medium.com/takipavm-com-blog-98616eb58038

  133. Youtube Blogları Dice

    Tiktok takipçi almak artık çok basit! Kolay tiktok takipçi satın almak isteyenlere özel sitemiz sizlerle. Tiktok takipçi satın almak için güvenilir ödeme yöntemi ve 7/24 canlı destek ile güvenilir takipçi satın alın. Paketlerimiz ucuz tiktok takipçi satın al paketlerinden oluşmaktadır. Tiktok takipçi satın alın ve hesap profilinizin kitlesini arttırın.

    https://adanacagribeyasml.tr.gg/Takipavm-.-com-26233043Bnstagram-Ve-Tiktok-26233043BE7erikleri.htm

  134. Tiktok İzlenme Hilesi Dice

    Türkiye’nin en güvenilir ve en güncel şifresiz takipçi satın alma sitesinden takipçi satın al.

    https://tiktokavm.blogspot.com/

  135. gerçek takipçi satın al Dice

    Türk ve aktif güvenilir takipçi, takipcisepette’de! Sende gel ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/instagram-takipci-satin-al-2021

  136. türk takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın al, instagram güvenilir takipçi sitesi ile yükselişe geç.

    https://maps.google.mv/url?q=https://takipcisepette.com

  137. Youtube Blog Dice

    Türk takipçi ve güvenilir takipçi satın alarak takipçinizi yükseltebilirsiniz. Sizde sosyal medya uygulamalarında daha fazla beğeni, takipçi ve izlenme için takipçi satın alabilirsiniz. Hadi gelin ve instagram takipçi satın alarak takipçi yükseltin.

    https://medyamagaza01.medium.com/yorum-beC49Feni-hilesi-yorum-beC49Feni-botu-91fd7433a9f4

  138. Youtube Blog Dice

    İnstagram hesabın için güvenilir bir şekilde instagram güvenilir takipçi satın al.

    https://about.me/tiktokkesfet/

  139. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için uygun zamanı bekleme. Hemen instagram takipçi satın alma sitemize gel ve instagram takipçi sayını arttır. İnstagram takipçi sayını yükseltmek için ucuz instagram takipçi satın al ve hesabını fenomen hale getir. İnstagram’da rakiplerini takipçi sayını arttırarak geç. İnstagram takipçi yükseltmek için hemen instagram takipçi satın al.

    bit.ly/instagram-takipci-satin-al-2021

  140. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    En güvenilir takipçi hizmeti ayağınıza kadar geldi. Takipçi, beğeni, izlenme siparişiniz 5 dakika’da alınır ve hesabınıza hemen teslim edilir. Sizde instagram takipçi satın almak için tıklayın ve ucuz takipçi satın alarak, takipçi sayınızı ikiye katlayın.

    http://gns.io/takipci

  141. Takipçi Satın Al Dice

    internetten para kazanmak için takipçi satın al işlemi yapabilirsiniz.

  142. en ucuz takipçi satın al Dice

    Güvenilir ve hızlı bir şekilde instagram takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın al.

    https://gum.co/CBlAu

  143. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın al, instagram güvenilir takipçi sitesi ile yükselişe geç.

    https://bit.ly/3sVaFNQ

  144. instagram ucuz takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın almak için uygun zamanı bekleme. Hemen instagram takipçi satın alma sitemize gel ve instagram takipçi sayını arttır. İnstagram takipçi sayını yükseltmek için ucuz instagram takipçi satın al ve hesabını fenomen hale getir. İnstagram’da rakiplerini takipçi sayını arttırarak geç. İnstagram takipçi yükseltmek için hemen instagram takipçi satın al.

    https://bit.ly/3sQcGL9

  145. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    Türk takipçi ve güvenilir takipçi satın alarak takipçinizi yükseltebilirsiniz. Sizde sosyal medya uygulamalarında daha fazla beğeni, takipçi ve izlenme için takipçi satın alabilirsiniz. Hadi gelin ve instagram takipçi satın alarak takipçi yükseltin.

    https://rebrand.ly/ucuz-takipci-satin-al

  146. güvenilir takipçi satın al Dice

    Türk ve aktif güvenilir takipçi, takipcisepette’de! Sende gel ve güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3xup3A2

  147. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın al son zamanlarda binlerce kişi tarafından araştırılmaktadır. İnstagram takipçi satın al hizmetinden faydalanmak için alacağınız sitenin güvenilir olması gerekmektedir. Güvenilir instagram takipçi satın almak için bizi tercih etmenizde fayda vardır. İnstagram takipçi satın al hizmeti için en güvenilir site ile karşınızdayız!

    https://pubg.tc/OO8t

  148. Takipçi Satın Al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://tinyurl.com/takipavm

  149. instagram takipçi satın al Dice

    Güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi kazanmaya başla! 4 yıldır güvenilir ve kesintisiz İnstagram takipçi satın alma hizmeti sunan sitemiz ile sen de takipçi sayını arttırmaya başla. Ucuz ve aktif instagram takipçi satın al servisi sunan sitemiz ile profiline organik takipçi gönder. İnstagram takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını geliştirmek için instagram takipçi satın alma sitemizi incele.

    https://snip.ly/dqflsd

  150. Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için, yıllardır en kurumsal hizmet veren takipcisepette ile güvenilir takipçi satın al.

    https://bit.ly/3nuTaTK

  151. ucuz takipçi satın al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://mmo.tc/OO8j

  152. instagram takipçi satın al ucuz Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın almak için, ucuz ve güvenilir takipçi sitemizi incele.

    https://bit.ly/3aOds5v

  153. takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipçi satın al, instagram güvenilir takipçi sitesi ile yükselişe geç.

    https://ko.tc/OO8m

  154. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://bit.ly/2QxhrMR

  155. takipçi satın al ucuz Dice

    İnstagram hesabına ucuz takipçi satın al ve güvenilir takipçi satın alarak takipçini arttır.

    https://bit.ly/3xzIuaQ

  156. instagram ucuz takipçi Dice

    İnstagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! İnstagram takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. İnstagram takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir instagram takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir instagram takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://heg.tc/OO8r

  157. takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipci satın almak için takipcisepette’yi incele.

    http://bit.ly/ucuza-takipci

  158. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın almak için uygun zamanı bekleme. Hemen instagram takipçi satın alma sitemize gel ve instagram takipçi sayını arttır. İnstagram takipçi sayını yükseltmek için ucuz instagram takipçi satın al ve hesabını fenomen hale getir. İnstagram’da rakiplerini takipçi sayını arttırarak geç. İnstagram takipçi yükseltmek için hemen instagram takipçi satın al.

    https://bit.ly/3gTMUUc

  159. instagram takipçi satın al Dice

    Güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi kazanmaya başla! 4 yıldır güvenilir ve kesintisiz İnstagram takipçi satın alma hizmeti sunan sitemiz ile sen de takipçi sayını arttırmaya başla. Ucuz ve aktif instagram takipçi satın al servisi sunan sitemiz ile profiline organik takipçi gönder. İnstagram takipçi satın al hizmetimiz ile hesabını geliştirmek için instagram takipçi satın alma sitemizi incele.

    http://fumacrom.com/3tlN

  160. instagram takipçi satın al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir instagram takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://bit.ly/3ePlTyA

  161. Takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabına takipci satın almak için takipcisepette’yi incele.

    https://tr.im/ucuz-takipci-satin-al

  162. takipçi satın al Dice

    İnstagram güvenilir takipçi satın al, hizmetimizi dene. Müşteri memnuniyetine önem veren takipcisepette’den takipçi satın al.

    http://gns.io/ucuz-takipci-satin-al

  163. İnstagram Ucuz Takipçi Dice

    İnstagram türk ve aktif güvenilir takipci, ucuz takipçi takipcisepette sitesinde. Sende tıkla ve instagram takipçi satın al.

    https://u.to/sk5vGg

  164. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın alarak takipçi sayınızı arttırmak sandığınızdan çok daha kolay. Websitemizi ziyaret edin ve takipçi satın almak için paketinizi seçin. Ödeme yöntemlerinden dilediğinizi seçerek, güvenilir instagram takipçi satın alın. Hadi sende gel ve takipçi satın alarak, takipçi sayını arttır.

    https://www.reddit.com/user/takipcisepette-com

  165. takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. İnstagram 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://www.fablabs.io/users/takipavm

  166. Tiktok takipçi satın al Dice

    Hadi sende takipcisepette ile güvenilir tiktok takipçi satın alarak, takipçini arttır.

    https://reallygoodemails.com/tiktokucuztakipci

  167. Takipçi satın al Dice

    İnstagram takipçi satın al hizmeti ile takipçi sayını arttırmaya başla! Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesi ile takipçi sayınızı arttırmak çok kolay. Güvenilir ve ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile güvenilir bir şekilde hesabını yükselişe geçir! İnstagram güvenilir takipçi satın almak için sitemizi ziyaret edin.

    https://www.deviantart.com/takipavm/status-update/20925627

  168. instagram takipçi satın al Dice

    İnstagram hesabınızı canlandırmak için, türk takipçi satın alma sitemizi ziyaret edebilirsiniz. En güvüvenilir ve en hızlı şekilde siparişleriniz tamamlanmaktadır. Faturalı hizmet ile resmi bir şekilde takipçi satın alabilirsiniz. İnstagram 100, 500 veya 1000 takipçi paketlerinden hesabın için seçim yap ve takipçi satın al.

    https://www.behance.net/takipavm1

  169. İnstagram Takipçi Satın Al Dice

    İnstagram takipçi satın al ve hesabını yükselişe geçir! Ucuz instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile takipçi sayınızı yükselişe geçirmeye başlayın. Kaliteli ve aktif instagram takipçi satın alma paketleri sunan sitemiz ile hesabınızı popüler hale getirin. İnstagram takipçi satın al hizmetini kullanmak için Türkiye’nin en güvenilir instagram takipçi satın alma sitesini ziyaret edin.

    https://wecript.org/web?q=Tiktok20TakipC3A7i20SatC4B1n20Al2020-20Takipavm.com

  170. tiktok takipçi satın al Dice

    Tiktok hesabına türk takipçi göndermek için takipcisepette’den tiktok takipçi satın al.

    https://www.indiehackers.com/post/tiktok-ucuz-takip-i-sat-n-al-bbe7c607a8

  171. Tiktok Takipçi Dice

    Tiktok güvenilir takipçi satın al, hizmetimizi dene. Müşteri memnuniyetine önem veren takipcisepette’den takipçi satın al.

    https://www.doyoubuzz.com/yakup-beyaz

  172. nedir Dice

    İnstagram takipçi satın alarak takipçi sayınızı arttırmak sandığınızdan çok daha kolay. Websitemizi ziyaret edin ve takipçi satın almak için paketinizi seçin. Ödeme yöntemlerinden dilediğinizi seçerek, güvenilir instagram takipçi satın alın. Hadi sende gel ve takipçi satın alarak, takipçi sayını arttır.

    https://www.reddit.com/domain/takipavm.com/

  173. Tiktok Takipçi Satın Al Dice

    Tiktok takipçi satın alma sitesi ile takipçi arttırmak artık çok kolay! Tiktok takipçi satın al paketlerimiz ile takipçi sayınızı güvenle yükseltebilirsiniz. Güvenilir ve ucuz tiktok takipçi satın al hizmetimiz ile tanışmak için sitemizi ziyaret edin. Tiktok takipçi satın al hizmetimizi denemek için güvenilir tiktok takipçi satın alma sitemizi inceleyin. En güvenilir tiktok takipçi satın alma paketleri sadece sitemizde.

    https://reallygoodemails.com/tiktokucuztakipci

Deja una respuesta

Su dirección de correo electrónico no será publicada.

Este sitio web utiliza cookies para mejorar su experiencia. Asumiremos que está de acuerdo con esto, pero puede optar por no aceptar nuestras politicas de cookies. AceptarMás información

Politicas de Cookies
Enable Notifications    OK No thanks